Time left : XX : XX
Punjabi Typing Paragraph
ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਂਵਾਂ ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਵਾਂਗੇ। ਛੋਟਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ: ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਦੀਵਾਨ ਲਖਪਤ ਰਾਏ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇਸ ਲਈ ਘੋਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਭਤੀਜੇ (ਦੂਨੀ ਚੰਦਾ) ਅਤੇ
ਭਰਾ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲੀ ਕਿ ਕਾਹਨੂੰਵਾਨ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ (1746 ਈ: ਵਿੱਚ) 15,000 ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਿੱਖ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰ
ਯਾਹੀਆ ਖਾਂ (1745-47 ਈ.) ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੁਗ਼ਲ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਬਸੌਲੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੀ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰਾਵੀ
ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਿੱਧਾ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਸੀ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਅਸੰਭਵ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਸੀ। ਤੀਜੇ ਪਾਸੇ ਕਸਬੇ ਦੀ ਜਨਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਪਾਸੇ ਵਿਸ਼ਾਲ
ਮੁਗ਼ਲ ਸੈਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸੈਨਾ ਨੇ 7,000 ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 3000 ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਲਾਹੌਰ ਲਿਆਂਦਾ
ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ’ ਦੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਖ਼ੂਨੀ ਹੱਤਿਆ
ਕਾਂਡ ‘ਪਹਿਲਾ’ ਜਾਂ ‘ਛੋਟਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੱਡੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਛਾ ਗਈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੌਸਲੇ
ਅਤੇ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਿਆ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਵੱਡਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ: ਇਹ ਘੱਲੂਘਾਰਾ ਸੰਨ 1762 ਈ. ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ, ਜਦ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖ
ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓ ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ। ਇਹ ਘੱਲੂਘਾਰਾ ਮਲੇਰਕੋਟਲੇ ਦੇ ਕੋਲ ਕੁੱਪ ਪਿੰਡ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਵਾਪਰਿਆ। ਇਸ
ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਸਿੰਘ ਹੀ ਬਚ ਸਕਿਆ ਪਰ ਕੌਮ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇਕ ਨੇ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟੇ, ਈਨ ਨਹੀਂ
ਭਰਾ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲੀ ਕਿ ਕਾਹਨੂੰਵਾਨ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ (1746 ਈ: ਵਿੱਚ) 15,000 ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਿੱਖ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰ
ਯਾਹੀਆ ਖਾਂ (1745-47 ਈ.) ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੁਗ਼ਲ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਬਸੌਲੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੀ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰਾਵੀ
ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਿੱਧਾ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਸੀ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਅਸੰਭਵ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਸੀ। ਤੀਜੇ ਪਾਸੇ ਕਸਬੇ ਦੀ ਜਨਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਪਾਸੇ ਵਿਸ਼ਾਲ
ਮੁਗ਼ਲ ਸੈਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸੈਨਾ ਨੇ 7,000 ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 3000 ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਲਾਹੌਰ ਲਿਆਂਦਾ
ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ’ ਦੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਖ਼ੂਨੀ ਹੱਤਿਆ
ਕਾਂਡ ‘ਪਹਿਲਾ’ ਜਾਂ ‘ਛੋਟਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੱਡੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਛਾ ਗਈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੌਸਲੇ
ਅਤੇ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਿਆ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਵੱਡਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ: ਇਹ ਘੱਲੂਘਾਰਾ ਸੰਨ 1762 ਈ. ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ, ਜਦ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖ
ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓ ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ। ਇਹ ਘੱਲੂਘਾਰਾ ਮਲੇਰਕੋਟਲੇ ਦੇ ਕੋਲ ਕੁੱਪ ਪਿੰਡ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਵਾਪਰਿਆ। ਇਸ
ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਸਿੰਘ ਹੀ ਬਚ ਸਕਿਆ ਪਰ ਕੌਮ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇਕ ਨੇ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟੇ, ਈਨ ਨਹੀਂ
Note: UseDown,Enter,PageDown for Next Chunk, Use PageUp for Previous Chunk
Chunk Number: 1
